VHP2/coronavragen

‘Corona’ denktank

De SER heeft een ‘Corona’ denktank opgericht. Ook VCP (waar VHP2 bij is aangesloten) is in deze denktank vertegenwoordigd. Deze denktank heeft een advies uitgebracht aan de regering. Essentie is dat het van belang is (en blijft) om meer in deeltijd thuis te (gaan) werken, dit helpt om op straat en in het OV meer afstand te houden. Zolang er geen vaccin is en het virus niet geheel weg is, is dit belangrijk.  Daarnaast is het van belang dat er veel meer gespreid gewerkt gaat worden. Dit kan door b.v. niet een hele dag op kantoor te werken en/of vroeg of later te beginnen.

Voor iedereen blijft gelden:

  • Was vaak uw handen.
  • Hoest en nies in de binnenkant van uw elleboog.
  • Gebruik papieren zakdoekjes om uw neus te snuiten en gooi deze daarna weg.
  • Schud geen handen.
  • Houd 1,5 meter afstand (2 armlengtes) van anderen.
  • 70-plussers of mensen met een kwetsbare gezondheid zijn extra voorzichtig.
  • Vermijd drukte (ga weg als u geen 1,5 meter afstand tot anderen kunt houden).
  • Werk zoveel mogelijk thuis.
  • Blijf thuis bij verkoudheidsklachten. (neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn en verhoging tot 38 graden). Verergeren de klachten, neem dan telefonisch contact op met uw huisarts. Neem bovendien de gebruikelijke maatregelen om overdracht van het coronavirus te voorkomen.
  • Zorg dat u en anderen om u heen regelmatig 20 seconden de handen wassen met water en zeep en afdrogen met een papieren handdoek.

factsheet basisregels afgekondigd 19 mei 2020

Een huisgenoot van jou als werknemer heeft verkoudheidsklachten, koorts (hoger dan 38 graden Celsius) en/of benauwdheidsklachten? Mag jij nog werken?

Jij mag thuiswerken. Jij mag niet naar het werk komen, tenzij jouw organisatie/bedrijf behoort tot de cruciale beroepen en vitale processen. Als thuiswerken niet kan, kijk dan in overleg met je werkgever hoe je dit kunt oplossen.

Wat geldt er voor het openbaar vervoer (vanaf 1 juni)?

  • Het openbaar vervoer is alleen bedoeld voor noodzakelijke reizen.
  • In tram, (water)bus, metro en trein is met ingang van 1 juni voor reizigers van 13 jaar en ouder het dragen van een niet-medisch mondkapje verplicht. Dit geldt niet voor stations, haltes en perrons; daar is een mondkapje niet verplicht. Iedereen houdt hier 1,5 meter afstand tot anderen.
  • Reizigers die na 1 juni geen mondkapje dragen, kunnen een boete van € 95 krijgen.

Wat is de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud?

Het kabinet neemt een aantal maatregelen om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (zie ook: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/veelgestelde-vragen-per-onderwerp/financiele-regelingen/now  ) is één van die maatregelen. Deze maatregel komt in de plaats van werktijdverkorting die eerder aangevraagd kon worden.

Als je werkgever in aanmerking komt voor (en gebruik maakt van) een tegemoetkoming in de loonkosten via de NOW-noodmaatregel dan is het volgende van belang om te weten:

  • De werkgever moet het loon aan betrokkenen werknemers 100% doorbetalen. Voorbeelden: als 100% van de omzet wegvalt, bedraagt de tegemoetkoming 90% van de loonsom van een werkgever, als 50% van de omzet wegvalt, bedraagt de tegemoetkoming 45% van de loonsom van een werkgever; 
  • De werkgever verplicht zich géén ontslag op grond van bedrijfseconomische redenen aan te vragen voor zijn werknemers gedurende de periode waarover de tegemoetkoming ontvangen wordt.
  • De aanvraag geldt voor een periode van 3 maanden, die eenmalig verlengd kan worden met nog eens 3 maanden. Voor de tweede periode van NOW geldt dat bij grote ontslagrondes overeenstemming moet worden bereikt met de vakbonden. Anders wordt de subsidie gekort met 5% van de totale loonsom.

Verlof opnemen omdat er minder werk is i.v.m. coronavirus?

Adviseer je werkgever een beroep te doen op de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW). Het advies is dus om eerst af te wachten of je werkgever geld krijgt uit deze regeling. Als je werkgever aanspraak maakt op de regeling krijgt hij 90% van de loonkosten vergoed en moet hij 100% doorbetalen. In dat geval is opnemen van verlof geen logische stap. Mocht de werkgever niet in aanmerking komen voor deze regeling kijk dan gezamenlijk naar het opnemen van verlof, zoek daarbij naar een redelijke balans. 

Kan de werkgever ook een aanvraag indienen voor een tegemoetkoming loonkosten voor werknemers (NOW-maatregel) met een flexibel contract?

Ja dat kan. De nieuwe tegemoetkomingsregeling is ook van toepassing op de loonkosten voor werknemers waarvoor de werkgever geen loondoorbetalingsplicht heeft. Denk aan werknemers met een oproepcontract. Uitzendbedrijven kunnen ook voor uitzendkrachten die bij hen dienst zijn een tegemoetkoming in de loonkosten aanvragen. Zo kunnen bedrijven deze heftige periode overbruggen zonder dergelijk personeel te hoeven laten gaan.

Instemming OR nodig om thuis te kunnen werken?

In het geval van verplicht thuiswerken veranderen de arbeidsomstandigheden. Volgens de Wet op ondernemingsraden (Wor) moet het bestuur de or om instemming vragen als de arbeidsomstandigheden wijzigen. In deze acute situatie is dat misschien ingewikkeld, maar zorg er als or wel voor dat de basisvoorwaarden (laptops, bereikbaarheid van systemen) op orde zijn. Alleen bij wettelijke voorschriften vervalt het instemmingsrecht. Daarvan is nu (nog) geen sprake. Maar houd ook hier rekening met de basisvoorwaarden. Zoals een laptop voor alle medewerkers. 

Gelukkig zien we wel dat met or’s in gesprek gegaan wordt. Soms omdat een onderneming dat gewoon logisch vindt, soms vanuit een verplichting of advies vanuit een cao.

Mag ik mijn eerder opgenomen verlof nu intrekken? 

Je kunt je werkgever verzoeken om je vakantie in te trekken. Alleen als je werkgever een zwaarwegend bedrijfsbelang heeft, mag hij dit verzoek weigeren. Overleg daarom altijd over jouw situatie met je werkgever en zoek naar een passende oplossing. 

Een voorbeeld van zwaarwegend belang kan zijn dat niet alle vakanties verschoven kunnen worden, omdat je werkgever dan later in het jaar qua bezetting problemen gaat krijgen. 

Mogelijkheid voor invulling werktijd als er minder werk is:
Een goede kans om te investeren in scholing. Ook scholing en onderwijs kan steeds meer op afstand. Dus deze tijd kan een goede mogelijkheid zijn om in scholing te investeren. 

Hoe kan je werk/thuisonderwijs/zorg voor kinderen combineren?

Als het nodig is kan je voor de korte termijn gebruik maken van het wettelijke calamiteitenverlof. Dit verlof is betaald en mag niet geweigerd worden door je werkgever. Wel is het verlof in principe van korte duur. Voor de langere termijn, zolang de kinderopvanginstellingen en scholen zijn gesloten, adviseren we je om te overleggen met je werkgever over hoe je thuis kunt werken in combinatie met de zorg en thuisonderwijs voor je kind.

Thuis werkdagen hetzelfde als gewone werkdagen?

thuiswerken draait om meer dan alleen een ergonomisch verantwoorde werkhouding. Behandel de dagen zoveel mogelijk als gewone werkdagen. Dus: douchen en aankleden, grenzen aangeven aan eventuele familieleden, zoveel mogelijk de werkdag volgen.

Dat laatste houdt in dat jij en je collega’s ook tijd moeten nemen voor pauzes en dat je er goed aan doet om een moment aan te merken als begin en einde van de werkdag. Een gedeelte van de mensen loopt namelijk anders het risico om zeer lange werkdagen te maken. 

Leidt thuiswerken tot eenzaamheid? 

Langdurig thuiswerken kan je ongestructureerd en geïsoleerd gevoel geven. Dat blijkt uit onderzoek. Een gevoel van eenzaamheid maakt je wellicht minder gemotiveerd en minder productief. Blijf dus communiceren met collega’s en doe dat niet alleen per mail. Energie steken in een prettige communicatie is zeker nu belangrijk. Het is een stressvolle periode. Zo houd je het moreel op je thuiswerkvloer hoog:

  • Dagelijks een kort belletje met elkaar houd je betrokken bij elkaar. Videobellen is ook een optie.
  • Toon begrip voor elkaar als kinderen van collega’s noodgedwongen thuis zijn. Dat zal impact hebben op het werk.
  • Probeer het teamgevoel vast te houden. Bijvoorbeeld door via Skype of Teams alsnog de vrijdagmiddagborrel te laten doorgaan. Vier nog steeds de verjaardagen en biedt ruimte voor grappen en kletspraatjes. Bijvoorbeeld door hier online een speciale chatgroep voor aan te maken.

Wanneer mag je niet naar het werk? 

Als er een verdenking is van het coronavirus bij jou of bij gezinsleden. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) geeft aan dat werknemers met verkoudheids- of griepverschijnselen niet naar het werk moeten gaan en als ze op het werk zijn naar huis moeten gaan. Wees er alert op dat jij als er sprake is van de volgende klachten niet op het werk komt: 

  • Bij milde luchtwegklachten (neusverkoudheid, hoesten, keelpijn) en/of koorts. 
  • Als je nauw contact hebt gehad met een persoon met luchtwegklachten en/of koorts (een zieke). Nauw contact betekent: 
    • Het zich gedurende vijftien minuten binnen twee meter van een zieke bevinden. 
    • Het delen van een leefruimte met een zieke. 
    • Fysieke aanraking met een zieke (zoals handen schudden). 
  • Als je de afgelopen veertien dagen bent teruggekeerd uit het buitenland. 

Wanneer mag jij weer aan het werk?

Als jij/je gezinsleden, gedurende 24 uur volledig klachtenvrij zijn. Als jij zelf niet ziek bent, maar een huisgenoot/gezinslid klachten heeft die erger worden (met koorts en/of benauwdheid) moeten alle huisgenoten/gezinsleden zonder klachten thuisblijven tot 14 dagen na het laatste onbeschermde contact met de zieke persoon. Jij mag wel het huis uit voor noodzakelijke boodschappen. Wanneer jij of je huisgenoten binnen de incubatieperiode van veertien dagen geen ziekteverschijnselen ontwikkelen, is het aannemelijk dat er geen gevaar meer is op besmetting en kan jij – met inachtneming van alle maatregelen en indien thuiswerken niet mogelijk is – terugkeren naar de werkplek. Echter, als een ander gezinslid van jou wel ziek wordt, begint daarmee de incubatieperiode  opnieuw.   

Kan je werkgever je nog laten reizen naar het buitenland? 

De overheid ontraadt op dit moment alle reizen naar het buitenland (tenzij deze noodzakelijk zijn, het reisadvies geldt dus niet voor de transportsector en goederenvervoer) Houd er rekening mee, dat de omstandigheden in een land momenteel snel kunnen veranderen. De overheid verleent bijzondere bijstand in het buitenland voor alle Nederlanders. Wij adviseren je als je terugkeert uit het buitenland gedurende 14 dagen na thuiskomst preventief thuis te werken. 

Mag je werkgever je preventief testen? 

Het is werkgevers niet toegestaan om te screenen met behulp van temperatuurcontroles en vragenlijsten. Dit vanwege juridische bezwaren vanuit de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) maakt een uitzondering voor werkgevers in de zorg. Zij mogen hun werknemers volgens de AP wel controleren op corona. Je werkgever mag wel duidelijke instructies communiceren aan werknemers dat je geacht wordt met klachten passend bij het coronavirus je niet op de werkplek te begeven. Temperatuurmetingen aan de deur zijn overigens niet betrouwbaar. Het wordt veelvuldig internationaal toegepast met infraroodthermometers waarbij geen aanraking nodig is. Deze temperatuurmeting is echter pas betrouwbaar nadat de persoon in kwestie een half uur geacclimatiseerd is. 

Stel je bent besmet met het coronavirus maar jij hebt geen of milde klachten, en kan nog wel werken. Mag de werkgever je dan als ziek registreren? 

Nee, de werkgever mag je niet als ziek registreren. Volgens de overheidsmaatregelen moet jij thuisblijven. Is thuiswerken geen optie? Treed dan eerst in overleg met je werkgever over een oplossing. Indien er geen oplossing voor handen is, is het uitgangspunt dat je werkgever je moet doorbetalen. De wet kent als uitgangspunt dat als er geen arbeid wordt verricht, er wel recht is op loon, tenzij het niet verrichten van arbeid voor rekening van de werknemer moet komen. In dit geval komt het niet verrichten van de arbeid niet door schuld van de werknemer. 

Als je besmet bent met het coronavirus en je hebt klachten, waardoor je niet kan werken. Mag je werkgever je dan als ziek registreren? 

Ja. 

Als jij via de GGD verplicht in quarantaine, maar ziek bent mag je werkgever je dan als ziek registreren? 

Nee, quarantaine is hiervoor geen reden. In principe ben je niet ongeschikt voor je werk en je mag thuis ook gewoon werken. Als je thuis kan werken, treed dan in overleg met je werkgever voor een oplossing. Als er geen oplossing voor handen is, is het uitgangspunt dat de werkgever het loon moet doorbetalen. De wet kent als uitgangspunt dat als er geen arbeid wordt verricht, er wel recht is op loon, tenzij het niet verrichten van arbeid voor rekening van de werknemer moet komen. In dit geval komt het niet verrichten van de arbeid niet door schuld van de werknemer. 

Als jij verkoudheidsklachten hebt, mag je werkgever je als ziek registreren? 

Nee, verkoudheid is hiervoor geen reden. Op basis van overheidsadvies ben je wel verplicht om thuis te blijven. Is thuiswerken geen optie? Treed dan eerst in overleg met je werkgever over een oplossing. Als er geen oplossing voor handen is, is het uitgangspunt dat je werkgever het loon doorbetaald. De wet kent als uitgangspunt dat als er geen arbeid wordt verricht, er wel recht is op loon, tenzij het niet verrichten van arbeid voor rekening van jou moet komen. In dit geval komt het niet verrichten van de arbeid niet door schuld van jou. 

Als je niet thuis kan werken, maar wil je toch thuisblijven omdat je bang bent het coronavirus op te lopen. Mag je werkgever je dan als ziek registreren? 

Nee. Preventief thuisblijven zonder klachten bij een veilige werksituatie is hiervoor geen reden. Ga met je werkgever in overleg en tracht scherp te krijgen welke maatregelen allemaal genomen zijn om eventuele besmetting te beperken. Als dit je zorgen niet weg neemt, dan kunt je samen bespreken of er vakantiedagen opgenomen kunnen worden. 

Wat als de partner of kinderen van jou ziek zijn en thuis verzorgd moeten worden, mag jij dan als ziek worden geregistreerd? 

Nee, maar de Wet arbeid en zorg bepaalt dat de werknemer recht heeft op kortdurend zorgverlof voor de noodzakelijke verzorging. Dat is maximaal twee werkweken per jaar, 70% van het loon (maar ten minste het voor hem geldende wettelijke minimumloon). Mogelijk dat de cao hiervoor nog aanvullende regelingen kent. Raadpleeg hiervoor je cao. 

Grensarbeiders en corona

Als jouw werkgever het werk niet meer kan of mag door laten gaan, dan kan hij gebruik maken van de regelingen die het land waarin jij werkt daarvoor biedt. Als grensarbeider heb je dus recht op een uitkering van het land waar je werkt. De regelingen in de verschillende landen zijn niet hetzelfde. Je hebt geen recht op een aanvulling vanuit het land waar je woont als de uitkering in je werkland lager is dan je normale loon. Hoe werkt het per land?

  • Nederlandse NOW: De werkgever doet de aanvraag 
  • Belgische Tijdelijke werkloosheid: In België gaat de aanvraag via de betalingsuitstellingen waaronder de 3 Belgische vakbonden.
  • Een werknemer die tijdelijk werkloos wordt door de coronacrisis, kan van de Vlaamse overheid een eenmalige vergoeding voor 1 maand krijgen voor de betaling van de water- en energiefactuur. Dat bedrag is gebaseerd op een gemiddelde van de uitgaven per maand voor water en energie. Woon je niet in België, dan moet je de vergoeding zelf online aanvragen
  • In Duitsland geldt de Duitse Kurzarbeid. De werkgever vraagt aan en na goedkeuring door de Agentur für Arbeit wordt de werkloosheidsuitkering betaald. 

Ik ben grensarbeider, mag ik de grens passeren om te gaan werken?

De grenzen met België en Duitsland zijn nog open voor reizen met een geldige reden. Je kunt dus als grensarbeider de grens over om naar je werk te komen.

  • In België kunnen werknemers in vitale sectoren en cruciale beroepen het vignet COVID19 zichtbaar in de auto aanbrengen en zo sneller de grens passeren. Bekijk dit vignet
  • Grensarbeiders naar België die niet in een vitale sector of cruciaal beroep werken doen er verstandig aan met een verklaring (attest) van de werkgever waarop bedrijf en gegevens van de werknemer op staan bij te hebben om te voorkomen dat je bij controle wordt teruggestuurd.
  • Grensarbeiders naar Duitsland doen er verstandig aan om de Bescheinigung für Berufspendler te downloaden en door de werkgever te laten bevestigen of de werkgever dit te laten regelen. Download dit vignet. Als men bij de controle twijfelt, kan om meer bewijs worden gevraagd zoals een arbeidsovereenkomst, loonstrook of andere vorm van bedrijfsregistratie. Het is verstandig om naast het vignet iets dergelijks bij je te hebben. Hou er rekening mee dat het alleen is voor directe reis heen en terug. Omwegen om te winkelen zijn niet toegestaan.

Andere site waar je belangrijke informatie kan vinden is:

https://www.rivm.nl/coronavirus/covid-19